Bij een overlijden komen er twee dingen op u af: de verdeling van de nalatenschap en de erfbelasting. Op deze pagina leest u wie er erft, wat u kunt doen als u de erfenis niet wilt, binnen welke termijn de aangifte moet gebeuren en waarom de belasting per gewest verschilt.
Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie erft. De volgorde loopt van de dichtste verwanten naar de verdere: eerst de kinderen en de langstlevende echtgenoot, daarna ouders, broers en zussen, en pas daarna verdere familie.
De positie van de langstlevende partner hangt af van uw samenlevingsvorm. Gehuwden hebben de sterkste bescherming. Wettelijk samenwonenden hebben een beperkter erfrecht, en feitelijk samenwonenden erven van elkaar in principe niets zonder testament. Dat verschil wordt vaak onderschat.
Met een testament stuurt u de verdeling bij. Volledig vrij bent u niet: een deel van de nalatenschap is voorbehouden aan uw kinderen en aan uw echtgenoot. Dat beschermde deel heet de reserve. Wat overblijft, het beschikbare deel, mag u vrij toewijzen.
Woont u ongehuwd samen, controleer dan of uw partner erft. Zonder huwelijk of testament kan uw partner met lege handen achterblijven, ook na dertig jaar samen en zelfs wanneer de woning gedeeld is. Dit is de meest voorkomende en de duurste misvatting in het erfrecht. Laat dit nakijken voordat het aan de orde is.
Nee. U heeft drie mogelijkheden, en de keuze is belangrijk wanneer er schulden in het spel zijn.
Weet u niet of er schulden zijn, ga dan niet zomaar aan de slag met de bezittingen. Bepaalde handelingen kunnen worden uitgelegd als een stilzwijgende aanvaarding, en dan is de keuze voor u gemaakt.
De aangifte van nalatenschap moet in principe binnen vier maanden na het overlijden worden ingediend wanneer de persoon in Belgie is overleden. Overlijdt iemand in een ander land, dan gelden langere termijnen. Uitstel is in bepaalde gevallen mogelijk, maar vraag dat tijdig aan, want een te late aangifte leidt tot een belastingverhoging.
Dat hangt af van drie dingen: in welk gewest de overledene woonde, hoe nauw u verwant was, en hoeveel u erft.
Erfbelasting is een gewestelijke bevoegdheid, dus Vlaanderen, Brussel en Wallonie hebben elk hun eigen tarieven, schijven en vrijstellingen. Wie in rechte lijn erft, dus kinderen, ouders en de partner, betaalt de laagste tarieven. Verdere verwanten en niet-verwanten betalen fors meer.
De tarieven en schijven van de erfbelasting zijn de afgelopen jaren meermaals gewijzigd en verschillen per gewest. Raadpleeg voor de actuele bedragen altijd de belastingdienst van het betrokken gewest, of laat het narekenen door een advocaat of notaris. Rekent u met verouderde tarieven, dan kan het verschil in de duizenden euro's lopen.
Een nalatenschap verdelen legt oude verhoudingen bloot. Komt u er onderling niet uit, dan kan een van de erfgenamen de gerechtelijke vereffening en verdeling vragen. Een notaris wordt dan aangesteld om de verdeling uit te voeren. Dat werkt, maar het kost tijd en geld dat uit de nalatenschap komt.
Een advocaat erfrecht kan eerst proberen tot een minnelijke verdeling te komen. Dat is vrijwel altijd sneller en goedkoper dan de gerechtelijke weg.
Feitelijk samenwonenden erven van elkaar in principe niets zonder testament. Wettelijk samenwonenden hebben een beperkt erfrecht. Wilt u uw partner beschermen, laat dan vastleggen wat u wilt.
Volledig onterven kan niet. Kinderen hebben recht op een beschermd deel van de nalatenschap, de reserve. Over het beschikbare deel beslist u wel zelf.
Verwerpt u de erfenis, dan erft u niets en betaalt u daarover ook geen erfbelasting. Let wel op wat er dan met uw deel gebeurt: dat kan doorschuiven naar bijvoorbeeld uw kinderen.
Aanvaard dan niet zuiver. Kies voor verwerping, of voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving zodat u nooit meer betaalt dan u erft.
Een notaris regelt de afhandeling van de nalatenschap, de aangifte en de akten. Een advocaat komt in beeld wanneer er een geschil is tussen erfgenamen, of wanneer u uw positie wilt laten beoordelen voordat u aanvaardt of verwerpt.
Loopt er een geschil over een nalatenschap, of wilt u weten waar u aan toe bent voordat u aanvaardt? Op Trustlocal bekijkt u de top 10 advocaten erfrecht bij u in de buurt, met hun reviews en expertise. U vraagt vrijblijvend meerdere prijsopgaven aan en beslist zelf met wie u verder gaat.
Om u beter en persoonlijker te helpen, analyseren we het websiteverkeer. Hiermee kunnen we content en advertenties personaliseren en functies voor social media bieden. Deze gegevens worden gedeeld met onze partners en zij kunnen dit aanvullen met informatie die u eerder aan hen hebt verstrekt.
